Tự động hóa thúc đẩy sản xuất thông minh tại Trung Quốc

Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình tự động hóa và chuyển đổi số trong ngành sản xuất. Robot công nghiệp, hệ thống điều khiển tự động, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số ngày càng được đưa vào nhiều công đoạn, từ sản xuất, kiểm tra đến vận chuyển và quản lý nhà máy.

Trong những năm gần đây, tự động hóa không còn chỉ được sử dụng để thay thế một số thao tác thủ công. Công nghệ đang dần trở thành nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, giảm chi phí và xây dựng các mô hình sản xuất thông minh.

Số lượng doanh nghiệp sản xuất tại Trung Quốc tiếp tục tăng

Tự động hóa công nghiệp là xu hướng sử dụng các hệ thống điều khiển, thiết bị tự động và công nghệ thông tin để thay thế hoặc hỗ trợ con người trong quá trình vận hành máy móc và sản xuất.

Quá trình phát triển của tự động hóa trải qua nhiều giai đoạn. Từ những hệ thống bán tự động, trong đó con người vẫn trực tiếp phối hợp với máy móc, ngành sản xuất dần chuyển sang các hệ thống có khả năng tự động thực hiện nhiều công đoạn liên tiếp.

Ở mức độ tự động hóa cao, máy móc có thể thực hiện quá trình từ xử lý nguyên liệu đến tạo ra thành phẩm, trong khi con người chủ yếu đảm nhiệm việc giám sát và xử lý những trường hợp cần can thiệp.

Theo số liệu được Tân Hoa Xã dẫn trong năm 2024, đến ngày 31/08/2024, Trung Quốc có khoảng 6,03 triệu doanh nghiệp sản xuất, tăng 5,53% so với cuối năm 2023.

Trong đó, khoảng 515.300 doanh nghiệp liên quan đến các ngành công nghiệp mới nổi mang tính chiến lược, chiếm 8,55% tổng số doanh nghiệp sản xuất và tăng 6,35% so với cuối năm 2023.

Khu vực phía Đông có số lượng doanh nghiệp sản xuất lớn nhất với khoảng 3,872 triệu doanh nghiệp, chiếm 64,21% tổng số của cả nước. Riêng Quảng Đông, Chiết Giang, Giang Tô, Sơn Đông và Hà Bắc có tổng cộng khoảng 3,3905 triệu doanh nghiệp sản xuất.

Những số liệu này phản ánh quy mô lớn của ngành sản xuất Trung Quốc và cũng cho thấy nhu cầu ứng dụng công nghệ tự động hóa trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất.

Tự động hóa ngày càng bao phủ nhiều khâu sản xuất

Công nghệ tự động hóa công nghiệp bao gồm nhiều thành phần như hệ thống điều khiển, truyền động, cơ cấu chấp hành, cảm biến, hệ thống phản hồi, robot công nghiệp và máy công cụ CNC.

Những công nghệ này được ứng dụng trong nhiều công đoạn khác nhau, từ gia công, lắp ráp, hàn đến vận chuyển nguyên vật liệu và kiểm tra sản phẩm.

Trong đó, robot công nghiệp ngày càng giữ vai trò quan trọng. Robot có thể thực hiện các công việc lặp lại với tốc độ ổn định và độ chính xác cao, đồng thời được tích hợp với hệ thống điều khiển và phần mềm để hình thành dây chuyền sản xuất tự động.

Mô hình sản xuất hiện nay cũng đang chuyển dần sang sự phối hợp giữa con người và máy móc. Người lao động có thể tập trung vào việc giám sát, điều khiển và xử lý những nhiệm vụ phức tạp hơn, trong khi robot đảm nhiệm nhiều công việc lặp lại hoặc nặng nhọc.

Chuỗi công nghiệp tự động hóa tiếp tục mở rộng

Sự phát triển của tự động hóa không chỉ tạo ra nhu cầu đối với robot và máy móc mà còn thúc đẩy cả chuỗi cung ứng liên quan.

• Ở khâu đầu vào, các doanh nghiệp tập trung phát triển những thiết bị như bộ điều khiển, cảm biến, hệ thống truyền động và các linh kiện quan trọng khác.
• Ở khâu trung gian, các đơn vị tích hợp hệ thống kết hợp phần cứng, phần mềm và thiết bị để xây dựng các giải pháp phù hợp với từng dây chuyền sản xuất.
• Ở khâu ứng dụng, các doanh nghiệp sản xuất đưa thiết bị tự động hóa vào thực tế nhằm tăng năng suất, cải thiện chất lượng và giảm chi phí vận hành.

Khi các khâu ngày càng được kết nối, tự động hóa không còn là một thiết bị độc lập mà trở thành một phần của toàn bộ hệ thống sản xuất.

AI và dữ liệu thúc đẩy nhà máy thông minh

Sự phát triển của Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang mở rộng khả năng của các hệ thống tự động hóa. Trong nhà máy thông minh, dữ liệu từ máy móc và dây chuyền có thể được thu thập liên tục. Hệ thống sau đó sử dụng dữ liệu để theo dõi tình trạng thiết bị, kiểm soát quá trình sản xuất, phát hiện bất thường và hỗ trợ tối ưu hóa hoạt động.

AI cũng đang được đưa vào nhiều công đoạn như kiểm tra chất lượng, phân tích dữ liệu, quản lý thiết bị và tối ưu quy trình. Điều này giúp các hệ thống sản xuất chuyển từ việc chỉ thực hiện thao tác tự động sang khả năng phân tích và hỗ trợ ra quyết định.

Thị trường tự động hóa công nghiệp tiếp tục tăng trưởng

Theo số liệu được bài viết gốc dẫn từ Viện Nghiên cứu Công nghiệp Trung thương, quy mô thị trường tự động hóa công nghiệp của Trung Quốc đạt khoảng 311,5 tỷ nhân dân tệ vào năm 2023, tăng khoảng 11% so với năm 2022.

Sự kết hợp giữa công nghệ thông tin và công nghệ sản xuất cũng thúc đẩy sự phát triển của các thiết bị sản xuất thông minh, bao gồm cảm biến, hệ thống điều khiển, robot công nghiệp và dây chuyền tự động hóa.  Khi mức độ tự động hóa tăng lên, thiết bị cũng được yêu cầu cao hơn về độ chính xác, độ tin cậy, khả năng kết nối và khả năng xử lý dữ liệu.

Tự động hóa mở rộng sang nhiều ngành công nghiệp

Xu hướng tự động hóa không chỉ giới hạn trong các ngành sản xuất truyền thống. Nhu cầu ứng dụng công nghệ đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực như năng lượng mới, hàng không vũ trụ, điện tử, dược phẩm và các ngành công nghệ cao.

Cùng với quá trình số hóa, doanh nghiệp cũng ngày càng sử dụng các công cụ kỹ thuật số trong quản lý sản xuất, mua sắm, vận hành và kiểm soát chuỗi cung ứng.

Điều này tạo ra nhu cầu mới đối với các hệ thống tự động hóa có khả năng kết nối, thu thập dữ liệu và phối hợp với những nền tảng phần mềm khác.

Trung Quốc đẩy mạnh xây dựng nhà máy thông minh

Xu hướng này tiếp tục được thúc đẩy mạnh trong giai đoạn 2025–2026. Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, đến cuối năm 2025, nước này đã xây dựng hơn 35.000 nhà máy thông minh cấp cơ bản, hơn 8.200 nhà máy cấp nâng cao và hơn 500 nhà máy cấp xuất sắc, đồng thời hình thành 15 nhà máy thông minh cấp dẫn đầu. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Các nhà máy cấp cao đang đưa AI vào nhiều hoạt động sản xuất. Theo thông tin được công bố đầu năm 2026, AI đã được ứng dụng trong hơn 70% các kịch bản hoạt động tại nhóm nhà máy thông minh cấp dẫn đầu, đồng thời hơn 6.000 mô hình AI chuyên ngành đã được hình thành để phục vụ các lĩnh vực khác nhau.

Việc ứng dụng AI cũng đang giúp sản xuất chuyển dần từ mô hình “tự động hóa” sang “tự chủ hóa”, khi hệ thống không chỉ thực hiện thao tác mà còn có khả năng cảm nhận, phân tích và hỗ trợ đưa ra quyết định.

Năm 2026 tiếp tục thúc đẩy sản xuất thông minh

Trong năm 2026, Trung Quốc tiếp tục triển khai chương trình phát triển và phân cấp các nhà máy thông minh. Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin cùng các cơ quan liên quan đã công bố chương trình phát triển nhà máy thông minh năm 2026, tập trung vào việc nâng cấp số hóa, kết nối mạng và ứng dụng các công nghệ thông minh mới.

Chương trình năm 2026 tiếp tục phân loại nhà máy theo các cấp độ từ cơ bản, nâng cao, xuất sắc đến dẫn đầu. Trong đó, nhóm nhà máy cấp xuất sắc được định hướng tăng cường ứng dụng AI và các công nghệ mới, còn nhóm cấp dẫn đầu hướng đến việc thử nghiệm các mô hình sản xuất trong tương lai.

Định hướng này cho thấy tự động hóa đang được đặt trong một quá trình rộng hơn là chuyển đổi số và thông minh hóa toàn bộ hoạt động sản xuất.

Tự động hóa đang trở thành nền tảng của sản xuất thông minh

Từ robot công nghiệp, hệ thống điều khiển tự động đến AI, dữ liệu lớn và nhà máy thông minh, công nghệ đang ngày càng tham gia sâu vào hoạt động sản xuất tại Trung Quốc.

Nếu giai đoạn đầu của tự động hóa tập trung vào việc thay thế các thao tác thủ công thì giai đoạn hiện nay hướng đến việc kết nối máy móc, dữ liệu và phần mềm thành một hệ thống thống nhất. Với việc tiếp tục mở rộng các nhà máy thông minh và thúc đẩy ứng dụng AI trong sản xuất, tự động hóa đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng trong quá trình nâng cấp ngành công nghiệp Trung Quốc.